فرق غالی

گذشته از دو فرقه تشيع و تسنن، فرقي در اسلام بوده و هستند كه از آنان با عنوان غالي ياد مي شود. غلو در لغت به معناى تجاوز كردن از حد و افراط كردن در چيزى است .۱ اما در علم مذاهب و فرق به گروههايى غالى گفته مى شود كه انسانى را به مرتبه خدايى يا فرد عادى رابه مقام پيامبرى رسانده باشند، گرچه غالبا درباره كسانى كه در خصوص امامان اهل بيت عليه السلام غلو كرده اند، اطلاق مى گردد.
از آنجا كه اكثر فرقه هاى غالى كه در كتابهاى ملل و نحل۲ منقرض ‍ گشته اند و بحث كردن از آنها ضرورتى ندارد، در اينجا تنها از فرقه هايى بحث خواهيم كرد كه هم اينك وجود خارجى دارند. اين فرقه ها عبارت اند از: دروزيه ، اهل حق و نصيريه ، شيخيه ، بابيه و بهائيه . چنان كه خواهيم ديد، برخى از اين فرقه ها در باره اهل بيت عليه السلام و برخى درباره افراد ديگر غلو كرده اند. لازم به ذكر است كه برخى از طرفداران اين مذاهب ، به گونه اى آراى مذهب خويش را تقرير مى كنند كه نمى توان آنها را غالى دانست. به دليل همين تقريرهاى گوناگون، درباره غالى بودن اين گروهها اختلاف نظر وجود دارد. از اين ميان تنها فرقه ضاله بابيه و بهائيه صريحا غالى و خارج از اسلام شناخته مى شوند.

در این مقاله به برخی از فرق غلوگرا و غالی اشاره می شود که برای مطالعه در باره هر یک، روی آن ها کلیک کنید:

۱. دروزیه

۲. اهل حق

۳. نصیریه و علویون

۴. شيخيه

۵. بابيت

۶. بهائيت

لازم به ذكر است كه كتب ملل و نحل غلات را از نگاه بستر شناسي و خاستگاه، ذيل شيعه قرار داده اند؛ ليكن به اين نكته نيز توجه داده اند كه اين فرق، پيوسته مطرود شيعه بوده اند و به اين بيان، غلات جزء شيعه نيستند. چه بسا خود غلو هم در ديگر فرق، چون اماميه و زيديه و اسماعيليه تأثيراتي گذاشته باشد.
گفتني است كه در مغرب زمين، كار عميق و آكادميكي كرده و مي كنند تا تشيع امامي واقعي را همان تشيع غلات معرفي كنند كه به نوعي پايه گذار اين نظريه، هانري كوربن است و عملاً هم اشخاصي مثل امير مُعِزي و كهولبرگ آثاري را در اين زمينه به چاپ مي رسانند و اين نظريه را در سطح بين الملل مطرح مي كنند كه تشيع امامي راستين، چيزي جز غلات نيست.

پانوشت:
۱. الصحاح، ج ۶، ص ۲۴۴۸؛ معجم المقاییس اللغه، ج ۴، ص ۳۸۷.
۲. نک: شهرستانی، الملل و النحل، ج ۱، ص ۱۷۳ – ۱۸۹؛ اشعری، مقالات الاسلامیین، ص ۵ – ۱۶؛ بغدادی، الفرق بین الفرق، ص ۲۴۷ به بعد؛ ابوالمعانی محمد الحسینی العلوی، بیان الادیان، ص ۳۵ – ۳۶.
نک: آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی[subscribe2]

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*