چرایی و چگونگی تمسك پيامبران به روش گذشتگان

قرآن كريم در مقام تبيين توحيد راستين و حقانيت اسلام و بطلان مرام‌هاي ديگر از زبان پيامبر خاتم (صلی الله علیه و آله و سلم) مي‌فرمايد: ﴿قل هاتوا برهانكم إن كنتم صادقين﴾؛(1) اگر برهاني بر صدق دعوي خود داريد، آن را اقامه كنيد. آنگاه مي‌فرمايد: ﴿هذا ذكر من معي وذكر من قبلي﴾.(2) يعني همهٴ انبيا، مردم را به توحيد دعوت كردند و سخن همهٴ ما اين است كه اگر برهاني داريد، اقامه كنيد. يعني پيامي كه ما آورديم، برابر با برهان است؛ در حالي كه سخن شما، تابع برهان نيست. شما تابع روش نياكان خود هستيد، و ما پيامبران همه يك سخن داريم؛ اما نه مقلّدانه، بلكه چون برهان مشترك است، دعوي و دعوت هم مشترك است.

پس اگر انبيا، سخن يكديگر را تصديق مي‌كنند، نه براي آن است كه، يكي تابع ديگري است، بلكه براي آن است كه همه تابع يك اصل و يك هدايتند. اما در سنت‌هاي باطل، عده‌‏اي تابع يك گروه باطلند و سنت پيروي از گذشتگان را اصل قرار داده‌اند. سخن انبيا كه تحقيق مستمر است سخني مُبَرهن و حاكم بر آراء و نظرات بي‏‌برهان است، اما سخن مترفان، تقليد مستمر است ؛ و به همين جهت محكوم است.

لازم است توجه شود كه استمرار سلسله تحقيق غير از تداوم حَلَقات تقليد است، چون در مباحث زيربنايي جهان آفرينش بر اساس حق تنظيم شده و باطل مانند علف هرز بدون ريشه است و همراه با رشد درختان ثمربخش مي‌‌رويند كه باغبان جامعه انساني به وجين آن‌ها مبادرت مي‌‌كند.

حضرت يوسف(عليه ‏السلام) دربارهٴ پيروي از سخنان مُبَرْهَن اجداد خود در نفي سنت باطل بت‌پرستي مي‏‌فرمايد: من از ملّت پدرانم، ابراهيم و اسحاق و يعقوب پيروي كردم: ﴿ذلكما ممّا علَّمني ربّي انّي تركت ملَّة قومٍ لا يومنون بالله وهم بالاخرة هم كافرون ٭ واتَّبعت ملّة اباءي ابراهيم واسحق ويعقوب﴾.(3) اين بدان معنا نيست كه چون پدرانم چنين گفتند، من هم آن را مي‌‏گويم، بلكه چون حق براي من روشن شد، سخن آنان را مي‌پذيرم و همان را بازگو مي‌كنم. اين طرز تفكر در حقيقت تبعيت از برهان و وحي است، نه صرف تبعيّت از پيشينيان.
در بحثهاي قبل هم گذشت كه خداوند سبحان به پيامبر اكرم(صلي الله عليه و آله و سلم) نفرمود «فبهم اقتده» به آنان تأسي كن، بلكه فرمود به هدايت آنان تأسي كن: ﴿فبهُديهم اقتده﴾.(4) پيشواي همهٴ انبيا، هدايت الهي است نه شخص خاصي از پيامبران گذشته؛ البته براي رسول اكرم(صلي الله عليه و آله و سلم) مقامي است كه در نشئهٴ غيب مقتداي ديگران بوده است.
انبيا (عليهم السلام) هرگز تقليد در مسايل اعتقادي و جهان بيني و اصول دين را تجويز نكردند، زيرا در اين مسايل، هرگز به گمان و وهم و خيال اعتنايي نداشتند و همواره مي‌كوشيدند تا جز با يقين و علم سخن نگويند، و ديگران را به تحصيل جزم و يقين ترغيب مي كردند و به خطر ظن و تخمين هشدار مي‌دادند و مي‌گفتند: در جهان شناسي، از ظن استمداد نكنيد، زيرا در مسايل الهي و عقلي گمان هيچ سودي نخواهد داشت و تنها اعتقادِ سودمند، يقين است كه جزم ثابت مطابق با واقع باشد و از راه برهان حاصل شود.

مترفان و اهل باطل تلاش مي‏‌كردند به نوعي انبيا را مفتون انديشهٴ سنّت‏‌گرايي خويش سازند و از اين راه، تحريف و تبديلي در آموزش‌هاي آنان ايجاد كنند: ﴿وإن كادوا ليفتنونك عن الَّذي أَوحينا إليك لتفتري علينا غيره وإِذاً لاتَّخذوك خليلاً﴾؛(5) آنان با سنت‌گرايي باطلشان سعي مي‌كردند فتنه اي در تو راه پيدا كند و تو را از آن مسير مستقيم كه در پيش داري، منحرف كنند، تا بر ما افترا ببندي و اگر افترا مي‌بستي، يا حقي را كتمان، و باطلي را اظهار مي‌‏كردي، با تو دوست مي‌‏شدند: ﴿ولولا ان ثبَّتناك لقد كدت تركن اليهم شيئاً قليلاً﴾؛(6) و اگر تثبيت و عصمت الهي نبود، ممكن بود با اندك ميلي به آنان گرايش پيدا كني.

تذكّر: پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم)، نه تنها در عمل قدمي به سوي اهل باطل برنداشت، بلكه ميل قلبي هم به آنان پيدا نكرد؛ و حتي نزديك هم نبود كه ميل باطني پيدا كند. يعني در هيچ يك از اين سه مرحله، مطابق ميل آنان رفتار نكرد. خداوند سبحان مي‌فرمايد: تو نه عملاً با آنان هم‌فكري و هم‌قدمي كردي؛ نه مايل بودي كه با آنان همگامي كني و نه نزديك بود كه مايل بشوي.

پانوشت
1. سورهٴ بقره، آيهٴ 111.
2. سورهٴ انبياء، آيهٴ 24.
3. سورهٴ يوسف، آيات 37 ـ 38.
4. سورهٴ انعام، آيهٴ 90.
5. سورهٴ إسراء، آيهٴ 73.
6. سورهٴ إسراء، آيهٴ 74.

مقالات مرتبط
1. تناقضات تعالیم بهائیت (1. تحری حقیقت)
2. تناقضات تعالیم بهائیت (2. وحدت عالم انسانی)
3. تناقضات تعالیم بهائیت (3. دین باید سبب الفت و محبت باشد.)
4. تناقضات تعالیم بهائیت (4. تطابق دین با علم و عقل)
5. تناقضات تعالیم بهائیت (5. ترک تعصبات دینی، جنسی و وطنی)
6. دعوت به تحقیق و نفی تقلید در سیره پیامبران الهی
7. دعوت اسلام به دین‌داری بر پایه تحقیق و نفی تقلید
8. دعوت به تعقل در اسلام
9. تقلید وحی بر پایه عقل
10. چرایی و چگونگی تسمک پیامبران به سیره گذشتگان

لینک پیگیری مقالات در پیام رسانها:
ایتا:
https://eitaa.com/bahaiat

تلگرام:
https://telegram.me/bahaiat_net

https://telegram.me/joinchat/BkW_SUFwlMXotBYfp0OE7A

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*


یک × 2 =